MICHAŁ PUŁASKI - BADACZ I NAUCZYCIEL

Jubileusz 40-lecia pracy naukowej prof. Michała Pułaskiego obchodzono na Uniwersytecie Jagiellońskim 9 grudnia 1997 roku. Podczas uroczystości zorganizowanej przez Dyrekcję Instytutu Historii UJ Profesorowi wręczono księgę pamiątkową przygotowaną przez Jego przyjaciół i wychowanków.

Prof. Michał Pułaski przyjmuje gratulacje i życzenia od Jana Jacka Bruskiego i Jakuba Polita

Przypadająca w tym roku czterdziesta rocznica pracy prof. dra hab. Michała Pułaskiego w Uniwersytecie Jagiellońskim dała podstawę do szerszego zaprezentowania Jego dorobku naukowego i dokonań.

Pracę w Uniwersytecie Jagiellońskim rozpoczął 1 października 1957 roku, po ukończeniu studiów na Wydziale Filozoficzno-Historycznym. Zatrudniony został w Katedrze Historii Powszechnej Nowożytnej i Najnowszej Instytutu Historii, później: w Zakładzie Historii Powszechnej Najnowszej, kierowanym wówczas przez prof. dra hab. Henryka Batowskiego. Pod opieką Profesora rozpoczął badania, specjalizując się w historii stosunków międzynarodowych XX wieku. W roku 1967 ukazała się Jego pierwsza monografia oparta na rozprawie doktorskiej, zatytułowana: Stosunki dyplomatyczne polsko-czechosłowacko-niemieckie od roku 1933 do wiosny 1938. Praca ta zyskała wysokie oceny, a jej fragmenty były publikowane w czasopismach krajowych i zagranicznych. Jest też ona często cytowana przez historyków polskich, czeskich, a także amerykańskich.

W dalszych studiach prof. Michał Pułaski zajął się problematyką odzyskania i budowy niepodległości przez państwa w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej w latach po pierwszej wojnie światowej. Prowadzone badania archiwalne w Pradze, Warszawie i Wrocławiu zostały wykorzystane w szeregu publikacji i kolejnej monografii, która ukazała się w 1974 roku pod tytułem Z dziejów genezy "Europy wersalskiej". Współpraca Słowian zachodnich i południowych w ostatnim etapie I wojny światowej. Stała się ona podstawą habilitacji w 1975 roku.

Dalsze badania prowadzone przez prof. Pułaskiego rozwijały wątki podniesione już w cytowanych monografiach. Są to kolejno ukazujące się artykuły: Serbija-Awstro-Wengrija-Poliaki, w: Recueil des travaux aux Assises scientifiques internationales. Les grandes puissances at la Serbie a la veille de la Premiere Guerre mondiale, Beograd 1976, Projekty paktu naddunajskiego (1934-1935), w: Polska a Europa w XX wieku, red. A. Szefer, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1977 oraz Bułgarsko-jugosłowiański pakt przyjaźni z 24 stycznia 1937 r., w: Polska-Niemcy-Europa. Studia z dziejów myśli politycznej i stosunków międzynarodowych, red. A. Czubiński, Poznań 1977.

W roku 1981 prof. Michał Pułaski wspólnie z dr Barbarą Łyczko-Grodzicką opracował i wydał materiały opatrzone tytułem: Historia powszechna 1918-1945. Wybór tekstów źródłowych.

Stosunkowo szybkie zatwierdzenie habilitacji nie miało wpływu na uzyskanie stanowiska docenta. Wysiłki podejmowane w tym kierunku były bowiem torpedowane przez ówczesne władze polityczne. Dopiero zmiany zachodzące w Polsce w 1981 roku umożliwiły pomyślne zakończenie tej sprawy. W roku 1980 Profesor włączył się w działania w nurcie Solidarności. W ramach tych działań pełnił funkcję członka założyciela NSZZ Solidarność w Uniwersytecie Jagiellońskim, następnie przewodniczącego Komisji Wydziałowej, a w latach 1981-1989 stał na czele Komisji Uczelnianej.

Prof. Michał Pułaski wśród uczniów i współpracowników

W tych latach prof. Pułaski prowadził w dalszym ciągu działalność naukową i dydaktyczną. W roku 1988 został wybrany na dyrektora Instytutu Historii i pełnił tę funkcję przez dwie kadencje. Po przejściu prof. dra H. Batowskiego na emeryturę przejął kierowanie zespołem Historii Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej. Efektem wspólnej pracy jest systematyczne ukazywanie się serii wydawniczej "Studia Polono-Danubiana et Balcanica". Zespół zorganizował także szereg konferencji krajowych i zagranicznych. Brali w nich udział uczeni ze Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec i Czechosłowacji. Równocześnie prof. Pułaski czynnie uczestniczył w konferencjach naukowych organizowanych w Rumunii, Bułgarii, Czechosłowacji, Austrii, Niemczech i we Francji (np. w Akademii Europejskiej w Otzenhausen, z okazji 200-lecia rewolucji francuskiej, prof. Pułaski wygłosił referat: Wpływ rewolucji francuskiej na kwestię narodową w Europie). Wielokrotnie też podejmował działania na rzecz popularyzacji nauki historii, wygłaszając liczne odczyty, a także występując przed mikrofonami radia i telewizji oraz publikując artykuły w prasie tygodniowej i codziennej.

W grudniu 1993 roku z inicjatywy polskiego Ministerstwa Edukacji Narodowej i Ministerstwa Szkolnictwa, Młodzieży i Kultury Fizycznej Republiki Czeskiej została powołana Stała Wspólna Polsko-Czeska Komisja Nauk Humanistycznych. Jej zadaniem jest inicjowanie wspólnych działań w zakresie nauk historycznych, językoznawstwa, literaturoznawstwa, edukacji, socjologii oraz innych nauk humanistycznych. Pracami tej Komisji kieruje prof. Pułaski, pełniąc funkcję przewodniczącego sekcji polskiej. Od roku 1996 działają też pod kierunkiem Profesora analogiczne: Komisja Polsko-Słowacka oraz Czeska Komisja dla Problematyki Śląska Cieszyńskiego. Ich głównym zadaniem jest publikowanie źródeł dotyczących dziejów tego regionu w okresie międzywojennym.

Profesor przywiązuje dużą wagę do pracy dydaktycznej. Pod Jego kierunkiem powstały liczne prace magisterskie oraz doktoraty.

Ku zjednoczonej Europie. Studia nad Europą Środkową i Południowo-Wschodnią, pod red. I. Stawowy-Kawki i W. Rojka, Zeszyty Naukowe UJ, MCCXII, Prace Historyczne z. 124, Studia Polono-Danubiana et Balcanica X, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1997.