DOKTOR KRAKOWSKICH DZIECI

14 października 1997 roku prof. William Norwood otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Profesor William I. Norwood urodził się w 1941 roku w Camden, w stanie Arkansas. Dzieciństwo i wczesną młodość spędził w Los Alamos, w Nowym Meksyku, gdzie w Instytucie Badań Jądrowych pracował jego ojciec. Dorastanie w otoczeniu światowej sławy matematyków, fizyków i chemików i przysłuchiwanie się ich naukowym dyskusjom nie mogło nie wywrzeć wpływu na rozwój jego intelektu, zainteresowań i późniejsze decyzje.

Zafascynowany najnowszymi osiągnięciami techniki lotniczej w 1959 roku został słuchaczem elitarnej Amerykańskiej Akademii Sił Powietrznych. Na dalszym jego życiu zaważyły jednak zainteresowania naukami medycznymi i w 1963 roku rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Colorado. Po ich ukończeniu wybrał szkolenie z chirurgii ogólnej na Uniwersytecie Minnesota w Minneapolis. W tym samym okresie, w ramach studiów doktoranckich na Uniwersytecie Colorado prowadził badania z biologii molekularnej. Badania te wykazały, że zmutowane formy represora mogą rekompensować niektóre mutacje w obrębie operatora w operonie laktozowym E.coli, osłabiając jego wiązanie z represorem. Stwierdzono, że regulacja transkrypcji operonu lac jest sterowana poprzez niezwykle specyficzną asocjację represora z operatorem (typu "klucz do zamka"), a nie przez punktowe oddziaływania pomiędzy aminokwasami represora i nukleotydami operatora.

Za przeprowadzenie tych badań Profesor William Norwood w 1973 roku uzyskał stopień doktora w zakresie biofizyki.

Pierwsza połowa lat 70. przyniosła dynamiczny rozwój kardiochirurgii. Ta dyscyplina chirurgiczna stała się pasją życiową Profesora Norwooda. W 1974 przeniósł się do Bostonu i został szefem rezydentów torakokardiochirurgii w Szpitalu Peter Bent Brigham. Po ukończeniu szkolenia w 1976 roku rozpoczął pracę na Oddziale Kardiochirurgii Szpitala Dziecięcego Uniwersytetu Harvarda w Bostonie. Tutaj właśnie współpracował z pionierem i światowej sławy kardiochirurgiem dziecięcym prof. Aldo Castaneda, z którym zetknął się już wcześniej w Minnesocie.

W czasie pracy na Uniwersytecie Profesor Norwood wykorzystuje swoje biofizyczne i biochemiczne przygotowanie do badań nad biochemicznymi i strukturalnymi następstwami niedokrwienia mózgu w czasie operacji złożonych wad serca noworodków i niemowląt. Badania te prowadzone przy użyciu spektroskopii magnetycznego rezonansu jądrowego wykazały, że hipotermia ma ochronny wpływ na tkanki nie tylko przez zmianę kinetyki reakcji chemicznych, ale również przez zmianę wewnątrzkomórkowego pH.

Od początku lat 70. prof. A. Castaneda i prof. W. Norwood zastanawiali się nad koncepcją całkowitych korekcji wrodzonych wad serca wykonywanych w okresie noworodkowo-niemowlęcym, celem wyeliminowania operacji paliatywnych. Koncepcja ta wprowadzana była przez wiele lat i obecnie wiadomo, że praktycznie każda wada serca, dla osiągnięcia lepszych wyników, powinna być operowana w pierwszym roku życia dziecka.

Do 1980 roku wszystkie dzieci z najcięższą wadą, jaką jest zespół niedorozwoju lewego serca, umierały przed ukończeniem pierwszego miesiąca życia. W tym to roku Profesor Norwood zaproponował oryginalny sposób leczenia tej wady i jako pierwszy na świecie uratował dziecko z zespołem niedorozwoju lewego serca. Strategia leczenia tej wady opracowana przez Profesora Norwooda jest powszechnie stosowana na świecie i opisywana we wszystkich podręcznikach kardiochirurgii. Doświadczenia uzyskane w czasie leczenia tej wady są również wykorzystywane w leczeniu innych złożonych wad serca dzięki lepszemu wykorzystaniu krążenia płucnego.

W 1984 roku Profesor Norwood został dyrektorem Oddziału Torakokardiochirurgii Szpitala Dziecięcego w Filadelfii i jednocześnie otrzymał tytuł profesora chirurgii na Uniwersytecie Pensylwania. W krótkim czasie Oddział ten stał się jednym z najlepszych ośrodków kardiochirurgii dziecięcej na świecie.

W tym okresie udoskonalił własną metodę leczenia dzieci z zespołem niedorozwoju lewego serca, doprowadzając do znacznego zmniejszenia śmiertelności pooperacyjnej. Zmodyfikował również szereg innych operacji, jak przełożenia wielkich pni tętniczych i wspólnego pnia tętniczego. W Szpitalu Dziecięcym w Filadelfii zorganizował laboratorium doświadczalne, gdzie kontynuował badania nad zmianami biochemicznymi i strukturalnymi serca w hipotermii. Wyniki zostały wykorzystane do opracowania metod ochrony mięśnia sercowego, w czasie operacji na otwartym sercu u dzieci.

Profesor W. Norwood jest autorem lub współautorem 160 publikacji dotyczących nauk podstawowych, badań doświadczalnych, klinicznych i metod operacyjnych wad serca, w tym wiele pionierskich, jak metoda leczenia zespołu niedorozwoju lewej komory serca.

W 1994 roku Profesor A. Castaneda i Profesor W. Norwood utworzyli w Szwajcarii własny Instytut leczenia dzieci z wrodzonymi wadami serca. W okresie trzech lat działalności tegoż Instytutu leczono kilkaset dzieci z najbardziej złożonymi wadami serca z całego świata. W Ośrodku tym odbyło szkolenia wielu kardiologów i kardiochirurgów różnych narodowości, w tym również z Polski.

W 1997 roku prof. Norwood został dyrektorem Instytutu Kardiologii, szefem Kardiochirurgii w szpitalu Fundacji duPoint w Wilmington w stanie Delaware i otrzymał tytuł profesora chirurgii i pediatrii na Uniwersytecie Jeffersona w Filadelfii.

Prof. William Norwood podczas uroczystości nadania mu tytułu
doktora honoris causa UJ w auli Collegium Maius

Kontakty Profesora W. Norwooda z Polską rozpoczęły się w 1977 roku, kiedy to zaproszony przez Fundację Project Hope przyjechał do Krakowa, do Instytutu Pediatrii i przeprowadził pierwszą operację na otwartym sercu. Podczas tego pobytu przedstawił plan rozwoju kardiochirurgii dziecięcej w Instytucie Pediatrii, plan, który konsekwentnie realizuje już przez 20 lat. Każdego roku przyjeżdżał do Krakowa z całym swoim zespołem, niezależnie od zmieniającej się sytuacji społeczno-politycznej, tak też było w pierwszym miesiącu stanu wojennego. Za każdym razem operował dzieci z coraz bardziej złożonymi wadami serca. Wykonał w Krakowie ponad 150 operacji na otwartym sercu. Szkolenia krakowskiego zespołu kardiochirurgów prowadził nie tylko w Krakowie, ale także w Bostonie, Filadelfii i Genewie. Krakowscy kardiochirurdzy brali również udział w prowadzonych pod kierunkiem Profesora Norwooda badaniach naukowych. W latach 1988-1991 w ramach tej współpracy dr Edward Malec prowadził w laboratorium w filadelfii badania nad ochroną mięśnia sercowego w czasie krążenia pozaustrojowego, które były przedmiotem jego rozprawy habilitacyjnej. Dzięki współpracy z Profesorem W. Norwoodem w Klinice Kardiochirurgicznej w Krakowie po raz pierwszy w Polsce operowano z powodzeniem dzieci z zespołem niedorozwoju lewego serca.

Prof. W. Norwood w czasie swej dotychczasowej kariery otrzymał szereg wyróżnień i odznaczeń w Stanach Zjednoczonych i w Polsce, między innymi: Medal Williama Glenna, Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Złoty Krzyż Zasługi Orderu Odrodzenia Polski nadany przez Prezydenta Rzeczypospolitej w 1990 roku. Dodajmy do tego najwyższe odznaczenie Uniwersytetu nadane przez Senat - tytuł doktora honoris causa.

Prof. W. Norwood jest członkiem 20 towarzystw naukowych amerykańskich i zagranicznych, w tym honorowym członkiem dwóch polskich Towarzystw. Jest członkiem zespołów redakcyjnych ośmiu prestiżowych pism naukowych.

Prof. William I. Norwood jest wybitnym uczonym, znakomitym i twórczym kardiochirurgiem.

U swoich uczniów chce wzbudzić postawę naukowego traktowania problemów klinicznych i stymuluje ich do własnych poszukiwań. W środowiskach naukowych i medycznych na całym świecie prof. W. Norwood jest ambasadorem polskich lekarzy i uczonych.

Był, jest i mamy nadzieję, że pozostanie nadal przyjacielem Polski.